Handhaving

Het handhaven op goede huisvesting voor arbeidsmigranten en andere vormen van flexwonen is om verschillende redenen van belang. Denk aan risico’s van overbewoning en overlast, of voor de gezondheid en de brandveiligheid. Of een overheid en hulpdiensten die niet weten wie waar woont als zich calamiteiten voordoen.


Maar voldoende toezicht en handhaving zijn ook van belang om een level playing field te creëren. Als gemeenten niet voldoende handhaven, is er onvoldoende druk om te investeren in goede oplossingen en wordt het probleem dus nooit opgelost.

Een belangrijk vertrekpunt voor adequate handhaving is een helder ruimtelijk beleid. Immers, handhaving kan een vraag naar alternatieve huisvesting oproepen. Ook verdient het aanbeveling om handhaving in een regionaal verband te organiseren. Immers, als slechts één gemeente werk maakt van adequate handhaving, merken omliggende gemeenten dat direct: het zogeheten ‘waterbedeffect’.

Handhaving op goede huisvesting is vooral gecompliceerd als het om tijdelijke arbeidsmigranten gaat. Daar kunnen immers naast de ‘normale’ aspecten van bouw- en woningtoezicht ook zaken als slecht werkgeverschap, uitbuiting en illegaliteit aan de orde zijn. Daarom is het van belang de partners in beeld te hebben die bij die verschillende aspecten een rol kunnen spelen.

Partners in handhaving
Er zijn verschillende organisaties die een gemeente/regio terzijde kunnen staan bij het vormgeven van een handhavingsaanpak:

  • Regionale Uitvoeringsdienst (RUD)
    De wijze waarop gemeenten handhaving kunnen organiseren, hangt mede samen met de inrichting van de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD). Alle gemeenten maken onderdeel uit van een RUD, ook wel Omgevingsdienst genoemd. Dat vormt één loket voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) op het gebied van milieu (minimaal het Basistakenpakket) en mogelijk ook bouwen, natuur en water. De handhaving op goede huisvesting voor arbeidsmigranten kan dus regionaal belegd zijn bij een RUD maar dat hoeft niet. Voor een overzicht van de omgevingsdiensten en contactgegevens klik hier>.
  • Regionale handhaving en het RCF-Kenniscentrum Handhaving
    Het RCF-Kenniscentrum Handhaving (Regionaal Centrum Fraudebestrijding, per 1 september 2015 opgegaan in de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) biedt gemeenten kennis, expertise, infrastructuur en netwerk rond de integrale aanpak van onder meer de handhaving op de huisvesting van arbeidsmigranten. Dat doet zij door gebruik te maken van het LSI-netwerk (Landelijke Stuurgroep Interventieteams). Afhankelijk van de situatie wordt een op maat gesneden plan van aanpak geboden. Lees verder>
  • Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie)
    De Inspectie SZW draagt door inspectie, toezicht en opsporing bij aan naleving van wetten en regels. Enkele belangrijke toezicht- en opsporingstaken zijn:

    1. Toezicht houden op de naleving van de wet- en regelgeving op het terrein van arbeidsomstandigheden en het voorkomen van rampen met gevaarlijke stoffen;
    2. Toezicht houden op de naleving van de wet- en regelgeving ten aanzien van het verbod op illegale tewerkstelling en betaling onder het wettelijk minimumloon;
    3. Het opsporen van fraude, uitbuiting en georganiseerde criminaliteit binnen de keten van werk en inkomen (arbeidsuitbuiting, mensensmokkel en grootschalige fraude op het terrein van de sociale zekerheid).>Lees verder
  • Vreemdelingenpolitie
    De vreemdelingenpolitie houdt toezicht op de naleving van de Vreemdelingenwet. Verder voert de vreemdelingenpolitie identiteitsonderzoeken uit en bestrijdt zij criminele activiteiten als mensensmokkel. Meer info>
  • Bouw- en Woningtoezicht
    Gemeenten beschikken over een team/afdeling Bouw- en Woningtoezicht. In een toenemend aantal gevallen is deze ondergebracht bij een Regionale Uitvoeringsdienst (RUD). Zij waken over wat er binnen de grenzen van de gemeente wordt gebouwd en of dat voldoet aan de voorschriften. Daartoe controleert de gemeente in verschillende fasen van het ontwerp tot de uiteindelijke realisatie, de stukken en de concrete uitvoering. Hierbij heeft de gemeente een dwingende macht waar uitvoerende partijen gehoor aan moeten geven.

Zelfregulering in de markt
Om gemeenten, arbeidsmigranten, werkgevers, en buurtbewoners meer zekerheid te geven dat de huisvesting van arbeidsmigranten op orde is, is door marktpartijen een keurmerk ontwikkeld: het SNF-keurmerk (Stichting Normering Flexwonen). Onder meer uitzendorganisaties en agrarische ondernemers zijn via de CAO en/of lidmaatschapseisen van hun brancheorganisatie verplicht om dit keurmerk te voeren als zij arbeidsmigranten huisvesten. De bedrijven die het SNF-keurmerk hebben worden vermeld op de website van SNF. Lees verder>

Bij het organiseren en (gericht) inzetten van gemeentelijke handhaving, is het van belang zicht en kennis te hebben van deze gecertificeerde huisvesting. Deze huisvesting heeft een aanzienlijk lager risico. Daardoor kan de aandacht van de handhaving meer worden gericht op niet-gecertificeerde huisvesting. Lees verder>

de Bed-voor-Bedregeling
De ondertekenaars van de Nationale Verklaring huisvesting arbeidsmigranten ontwikkelden een zogeheten Bed-voor-Bedregeling. Deze aanpak onderkent dat we niet van vandaag op morgen alle niet legale situaties kunnen oplossen. Onveilige woonsituaties zijn altijd onaanvaardbaar, daar moet onmiddellijk worden ingegrepen. Maar huisvesters/huisvestende werkgevers die van goede wil zijn, maar niet volledig aan de regels van een bestemmingsplan voldoen, kunnen een redelijke termijn krijgen om alternatieven te vinden. In sommige gevallen kan wellicht ook alsnog gelegaliseerd worden. De beperkte handhavingscapaciteit kan zo ingezet worden in de situaties die dat het meest nodig hebben, zonder in een gedoogbeleid te vervallen. Voor een speciale folder van de Bed-voor-Bedregeling lees hier>.